Angst en somberheid
Voortdurend moeten schakelen, jezelf aanpassen aan een wereld die niet voor jouw brein is ingericht, of steeds weer merken dat dingen anders lopen dan gepland — dat kost energie. Niet gek dus dat angstklachten en somberheid vaker voorkomen bij mensen met ADHD of autisme dan gemiddeld. Dit is geen zwakte, en zeker geen "erbovenop" — het is een logisch gevolg van een leven lang tegen de stroom in zwemmen, vaak nog zonder dat er woorden voor waren.
Prikkelverwerking en sensorische gevoeligheid
Veel mensen met ADHD of autisme merken dat geluid, licht, geur of aanraking sterker binnenkomt dan bij anderen — of juist dat ze actief prikkels opzoeken. Dit heet prikkelverwerking, en het is een van de minst besproken maar meest herkenbare onderdelen van neurodivergentie. Benieuwd of dit ook voor jou geldt? Een aantal vragen in de zelfreflectie gaan hier specifiek over.
Leerproblemen
Dyscalculie (moeite met rekenen), dyslexie (moeite met lezen/spelling) en andere leerproblemen komen vaker samen voor met ADHD en autisme dan op zichzelf. Dit heeft niets te maken met intelligentie — het gaat om hoe specifieke informatie wordt verwerkt. Herken je dit bij jezelf of je kind, dan is een gesprek met school of een orthopedagoog een goede vervolgstap.
Slaap
Moeite met in slaap vallen, een verschoven dag-nachtritme, of juist heel licht slapen komt veel voor bij zowel ADHD als autisme. Dit wordt in gesprekken met een huisarts nog weleens over het hoofd gezien, terwijl het voor veel mensen een van de zwaarste dagelijkse gevolgen is.
Dit is geen checklist
Dit overzicht is bedoeld om te laten zien dat je niet de enige bent als er meer speelt dan "alleen" ADHD of autisme — niet om zelf een lijstje diagnoses af te vinken. Herken je meerdere dingen tegelijk? Bespreek dat gerust in zijn geheel met een huisarts of behandelaar, zodat er naar het hele plaatje wordt gekeken.
Downloadbare checklist
Wil je een kort noodplan bij de hand hebben voor als het teveel wordt? Download de checklist "Noodplan bij overprikkeling" (pdf).